تقسیم کار در زندگی مشترک
کار خانه فقط شستن و پختن نیست؛ به یاد سپردن، برنامهریزی و پیگیری هم کار است. وقتی همهٔ این کارها دیده شود، تقسیم منصفانه آسانتر میشود.
در یک نگاه
- احساس انصاف در تقسیم کار با رضایت از رابطه همراه است، نه فقط سهم عددی هر نفر.
- پیشبینی، برنامهریزی و پیگیری هم کارند، هرچند اغلب دیده نمیشوند.
- کارها را میشود بر پایهٔ علاقه، توان و وقت هر نفر تقسیم کرد و گاهبهگاه بازبینی کرد.
«شیفت دوم» یعنی چه
آرلی هاکسچایلد (Arlie Hochschild)، جامعهشناس آمریکایی، سالها زندگی روزمرهٔ زوجهایی را بررسی کرد که هر دو بیرون از خانه کار میکردند و فرزند کوچک داشتند. او در کتابی که سال ۱۹۸۹ منتشر شد، گزارش داد که در بسیاری از این خانوادهها، زن پس از پایان کار بیرون، بخش بزرگتر کار خانه و مراقبت از فرزند را هم بر عهده دارد. او این کار دوم را «شیفت دوم» نامید.۱
مروری بر پژوهشهای دههٔ ۱۹۹۰ نشان داد سهم مردان در کار خانه نسبت به دهههای پیش بیشتر شده است، اما به طور میانگین زنان همچنان بخش بزرگتر کارهای روزمرهٔ خانه را انجام میدادند.۲ این یافتهها میانگیناند و دربارهٔ یک خانوادهٔ مشخص چیزی نمیگویند. در هر خانه، تقسیم کار به شرایط، عادتها و توافق همان دو نفر بستگی دارد.
احساس انصاف، نه فقط برابری
پرسش مهم برای یک رابطه فقط این نیست که هر نفر چند ساعت کار میکند؛ این هم هست که هر کدام تقسیم کار را منصفانه میدانند یا نه. مروری بر پژوهشهای این حوزه نشان میدهد احساس انصاف به سه چیز بستگی دارد: آنچه هر کس از رابطه و از کار خانه ارزشمند میداند (که فقط زمان و تعداد کارها نیست)، کسانی که خودش را با آنها مقایسه میکند، و اینکه دلیل تفاوت سهمها را قابلقبول بداند یا نه.۳
در یک نمونهٔ بزرگ از زوجهای دوشاغله، کسانی که تقسیم کار خانه را ناعادلانه میدانستند، چه زن و چه مرد، از زندگی زناشویی خود احساس خوشبختی کمتری گزارش کردند.۴ به همین دلیل، هدف لزوماً تقسیم پنجاهپنجاه نیست. تقسیمی نابرابر میتواند برای هر دو منصفانه باشد، اگر دلیلش را پذیرفته باشند؛ و تقسیمی به ظاهر برابر میتواند ناعادلانه به نظر برسد، اگر بخشی از کار یکی از آن دو دیده نشود.
تقسیم کار وقتی منصفانه به نظر میرسد که هر دو نفر همهٔ کارها را دیده باشند، حتی کارهایی که فقط در ذهن انجام میشود.
بار ذهنی: کارهایی که دیده نمیشوند
آلیسون دامینگر (Allison Daminger) در پژوهشی بر پایهٔ گفتوگوی عمیق با ۳۵ زوج، بخشی از کار خانه را از کار بدنی جدا کرد و آن را «کار شناختی» نامید. این کار چهار مرحله دارد:۵
- پیشبینی نیازها: اینکه یادتان باشد چه چیزی لازم است یا بهزودی لازم میشود.
- پیدا کردن گزینهها: جستوجو برای راههای رفع آن نیاز.
- تصمیم گرفتن: انتخاب یکی از گزینهها.
- پیگیری: اطمینان از اینکه کار واقعاً انجام شده و نتیجه درست بوده است.
برای نمونه، هدیهای برای تولد یکی از اقوام را در نظر بگیرید. یادآوری تاریخ تولد، فکر کردن به چند هدیهٔ مناسب، انتخاب یکی از آنها و اطمینان از اینکه بهموقع خریده و داده شده، همه کارند؛ در حالی که خود خرید شاید فقط نیم ساعت طول بکشد.
به گفتهٔ دامینگر، این کار هم خستهکننده است و هم اغلب نه برای کسی که آن را انجام میدهد دیده میشود و نه برای همسرش؛ به همین دلیل منبع رایج اختلاف است. در نمونهٔ او، زنان بخش بیشتری از کار شناختی را انجام میدادند، بهویژه پیشبینی و پیگیری را، اما در تصمیم گرفتن سهم زن و مرد تقریباً برابر بود.۵
چطور دربارهٔ تقسیم کار حرف بزنید
بهتر است گفتوگو دربارهٔ کار خانه در زمانی آرام انجام شود، نه وسط یک دلخوری یا درست وقتی کاری انجام نشده مانده است.
نحوهٔ شروع گفتوگو مهم است. در پژوهشی بر زوجهای تازهازدواجکرده، چند دقیقهٔ اول یک گفتوگوی اختلافی با مسیر بعدی رابطه ارتباط داشت.۶ پس به جای سرزنش، کار را توصیف کنید و خواستهتان را روشن بگویید؛ برای مثال: «این هفته بیشتر خریدهای خانه به یاد من بود و خسته شدهام. میشود دربارهٔ تقسیمش صحبت کنیم؟» از کار مشخص و زمان مشخص حرف بزنید و از واژههایی مثل «همیشه» و «هیچوقت» دوری کنید.
دو نفر ممکن است معیارهای متفاوتی داشته باشند: برای یکی «تمیز» یعنی مرتب، برای دیگری یعنی بیلک؛ برای یکی «بهموقع» یعنی همین امروز، برای دیگری یعنی تا آخر هفته. پیش از تقسیم کارها، دربارهٔ این معیارها هم به توافق برسید.
به دیدگاه طرف مقابل هم گوش دهید. در یک پژوهش کلاسیک، زن و شوهرها هر کدام سهم خودشان را در کارهای مشترک بیشتر از آنچه همسرشان میگفت برآورد کردند؛ چون کارهای خودمان را بهتر از کارهای دیگری به یاد میآوریم.۷ این یعنی احتمالاً هر دو نفر بخشی از کار دیگری را نمیبینند، و نوشتن فهرست کارها به هر دو کمک میکند.
تقسیم بر پایهٔ علاقه، توان و وقت
چند قدم ساده میتواند تقسیم کار را روشنتر کند:
- فهرست کامل بنویسید. همهٔ کارهای خانه را با هم بنویسید، از جمله کارهای شناختی مثل یادآوری قرارها، برنامهریزی خرید و پیگیری قبضها.
- هر کار را کامل بسپارید. وقتی کسی کاری را بر عهده میگیرد، همهٔ مرحلههای آن با او باشد: از یادآوری و برنامهریزی تا انجام و پیگیری. اینطور بار ذهنی آن کار هم جابهجا میشود، نه فقط بخش بدنیاش. برای مثال، اگر خرید هفتگی با یک نفر است، دانستن اینکه چه چیزی تمام شده، نوشتن فهرست و خود خرید همه با او باشد.
- علاقه و توان را در نظر بگیرید. هر کس بعضی کارها را کمتر از بقیه ناخوشایند میداند یا در آنها سریعتر است. ساعت کار بیرون، سلامت و دورههای خاص، مثل امتحان یا آمدن نوزاد، هم توان هر نفر را تغییر میدهد.
- کارهای ناخوشایند را به نوبت انجام دهید. کارهایی که هیچکدام دوست ندارید، میتوانند به نوبت یا مشترک انجام شوند.
- گاهبهگاه بازبینی کنید. شرایط زندگی تغییر میکند. هر چند وقت یک بار با هم ببینید تقسیم فعلی هنوز برای هر دو منصفانه است یا نه.
همانطور که گفته شد، آنچه افراد در تقسیم کار ارزشمند میدانند فقط زمان و تعداد کارها نیست.۳ گفتن اینکه کار دیگری را دیدهاید، کار کوچکی است و نشان میدهد سهم او دیده شده است.
منابع
۷
- ۱Hochschild, A. R., & Machung, A. (1989). The Second Shift: Working Parents and the Revolution at Home. Viking.
- ۲Coltrane, S. (2000). Research on household labor: Modeling and measuring the social embeddedness of routine family work. Journal of Marriage and Family, 62(4), 1208–1233. DOI
- ۳Thompson, L. (1991). Family work: Women's sense of fairness. Journal of Family Issues, 12(2), 181–196. DOI
- ۴Frisco, M. L., & Williams, K. (2003). Perceived housework equity, marital happiness, and divorce in dual-earner households. Journal of Family Issues, 24(1), 51–73. DOI
- ۵Daminger, A. (2019). The cognitive dimension of household labor. American Sociological Review, 84(4), 609–633. DOI
- ۶Carrère, S., & Gottman, J. M. (1999). Predicting divorce among newlyweds from the first three minutes of a marital conflict discussion. Family Process, 38(3), 293–301. DOI
- ۷Ross, M., & Sicoly, F. (1979). Egocentric biases in availability and attribution. Journal of Personality and Social Psychology, 37(3), 322–336. DOI



