یک بازی گروهی دربارهٔ ما چه نشان میدهد
در بازی، آدمها کمتر مراقب تصویر خودشاناند و شیوهٔ همکاریشان راحتتر دیده میشود. اما یک بازی تصویر یک موقعیت است، نه حکمی دربارهٔ شخصیت.
در یک نگاه
- در بازی گروهی، نقشها، همکاری و شیوهٔ گفتوگوی افراد دیده میشود.
- فضای بازی معمولاً حالت دفاعی را کم میکند و رفتار طبیعیتر میشود.
- نتیجهٔ یک بازی تصویر یک موقعیت است و دربارهٔ کل شخصیت حکم نمیدهد.
پژوهشگران رفتار انسان سالهاست از بازی برای دیدن همکاری، اعتماد و کار گروهی استفاده میکنند. دلیلش ساده است: در بازی، آنچه افراد انجام میدهند دیده میشود، نه فقط آنچه دربارهٔ خودشان میگویند.
نقشهایی که در گروه پیدا میشوند
در هر گروهی، حتی در یک بازی کوتاه، معمولاً کسی زودتر پیشنهاد میدهد، کسی کارها را هماهنگ میکند، کسی جزئیات را وارسی میکند و کسی حال جمع را خوب نگه میدارد. این نقشها همیشه از پیش تعیین نشدهاند و در خود موقعیت شکل میگیرند. در بازیهایی که چند مرحلهٔ کوتاه و متفاوت دارند، گاهی میبینید نقش هر کس با نوع مرحله عوض میشود: کسی که در پرسشهای دانستنی ساکت است، در یک بازی سرعتی جلو میافتد.
مردیت بلبین (Meredith Belbin) یکی از شناختهشدهترین مدلهای نقش در گروه را از مشاهدهٔ تیمهایی ساخت که در یک بازی مدیریتی با هم رقابت میکردند. او نقشهایی مثل ایدهپرداز، هماهنگکننده، ارزیاب، تمامکنندهٔ دقیق و همتیمی همراه را توصیف کرد.۱
مدل بلبین در سازمانها پرطرفدار است، اما بررسیهای روانسنجی دربارهٔ پرسشنامهٔ آن نتیجههای یکدستی نداشتهاند.۲۳ پس بهتر است این نقشها را زبانی برای توصیف رفتار در یک موقعیت بدانید، نه دستههایی ثابت که هر کس برای همیشه در یکی از آنها جا بگیرد.
همکاری و اعتماد در بازیهای پژوهشی
اقتصاددانان و روانشناسان برای سنجیدن اعتماد و همکاری، بازیهای سادهای طراحی کردهاند. در «بازی اعتماد»، یک نفر مقداری پول دارد و میتواند بخشی از آن را به نفر دوم بدهد. مبلغ فرستادهشده سه برابر میشود و نفر دوم تصمیم میگیرد چقدر از آن را برگرداند. اگر همه فقط به سود خودشان فکر میکردند، کسی پولی نمیفرستاد؛ اما در آزمایشها بسیاری از افراد پول فرستادند و بسیاری از گیرندهها هم بخشی را برگرداندند.۴
در «بازی کالای عمومی»، هر عضو گروه میتواند بخشی از پولش را در صندوقی مشترک بگذارد که چند برابر میشود و میان همه تقسیم میشود. در یک پژوهش مشهور، وقتی اعضا راهی برای واکنش به کسانی که سهمی نمیگذاشتند نداشتند، همکاری در دورهای پیاپی کم شد؛ اما وقتی میتوانستند با هزینهٔ شخصی آنها را جریمه کنند، همکاری در سطح بالایی ماند.۵
این بازیها نشان میدهند رفتار در بازی چیزهایی را آشکار میکند که در پرسشنامه بهسختی دیده میشود: چقدر به دیگران اعتماد میکنیم، در برابر بیانصافی چه میکنیم و چه چیزی همکاری را در یک گروه زنده نگه میدارد.
گفتوگو وقتی زمان کم است
بیشتر بازیهای گروهی زمان محدودی دارند و همین محدودیت شیوهٔ گفتوگوی گروه را نشان میدهد. چند چیز را میتوانید زیر نظر بگیرید:
- چه کسی اول حرف میزند و آیا دیگران هم فرصت حرف زدن پیدا میکنند؟
- پیشنهادها شنیده میشوند یا در شلوغی گم میشوند؟
- کسی حرفها را جمعبندی میکند تا گروه به تصمیم برسد؟
- وقتی کسی اشتباه میکند، گروه چه واکنشی نشان میدهد؟
پرسش آخر مهمتر از آن است که به نظر میرسد. پژوهشها دربارهٔ تیمهای کاری نشان دادهاند در تیمهایی که اعضا باور دارند پرسیدن، اعتراف به اشتباه و پیشنهاد دادن بیخطر است، رفتارهای یادگیری بیشتر دیده میشود.۶ واکنش گروه به یک اشتباه کوچک در بازی، نمونهٔ کوچکی از همین فضاست.
چرا بازی حالت دفاعی را کم میکند
بازی قاعدههای خودش را دارد و پیامدهای واقعی آن کم است. توجه افراد بیشتر به کار و هدف بازی است و کمتر به اینکه دیگران دربارهٔ آنها چه فکری میکنند. باختن در بازی هم هزینهٔ کمی دارد؛ به همین دلیل افراد راحتتر کارهای تازه را امتحان میکنند، مثل پیشنهادی غیرمعمول یا نقشی که در زندگی روزمره کمتر بر عهده میگیرند.
خنده هم در این میان نقش دارد. در یک آزمایش، کسانی که پیش از گفتوگو با هم یک ویدئوی خندهدار دیده و خندیده بودند، به گفتهٔ ارزیابان بیرونی، اطلاعات شخصیتری دربارهٔ خودشان گفتند؛ هرچند خودشان این تفاوت را گزارش نکردند.۷ فضای شاد یک بازی جمعی میتواند همین اثر را داشته باشد و رفتار افراد را به رفتار روزمرهشان نزدیکتر کند.
مرزهای آنچه یک بازی نشان میدهد
رفتار هر کس تا حد زیادی به موقعیت بستگی دارد.۸ پژوهشهایی که رفتار افراد را بارها در روز ثبت کردهاند، نشان میدهند یک نفر در لحظههای مختلف رفتارهای بسیار متفاوتی دارد و ویژگیهای شخصیتی بیشتر شبیه میانگین این رفتارهاست تا یک رفتار ثابت.۹
یک بازی فقط یک نمونه از این رفتارهاست. حال آن روز، خستگی، آشنایی با بازی و اینکه چه کسانی در گروهاند، همه بر آن اثر میگذارند. کسی که در یک بازی ساکت بوده، ممکن است در جمعی دیگر یا در یک روز دیگر رهبر گروه باشد.
یک استفادهٔ خوب از بازی گروهی این است که پس از آن با هم دربارهٔ آنچه پیش آمد حرف بزنید: چه چیزی خوب کار کرد، کجا هماهنگی از دست رفت و دفعهٔ بعد چه کاری را میشود متفاوت انجام داد.
در این گفتوگو از رفتارها حرف بزنید، نه از برچسبها. جملهای مثل «در دور سوم یک پیشنهاد خوب شنیده نشد» به گروه کمک میکند، اما برچسبهایی مثل «ساکت» یا «رئیسمآب» کمکی نمیکنند. اگر چند بار با یک گروه بازی کنید، الگوهایی که تکرار میشوند معنای بیشتری از یک لحظهٔ تنها دارند.
منابع
۹
- ۱Belbin, R. M. (1981). Management Teams: Why They Succeed or Fail. Heinemann.
- ۲Furnham, A., Steele, H., & Pendleton, D. (1993). A psychometric assessment of the Belbin Team-Role Self-Perception Inventory. Journal of Occupational and Organizational Psychology, 66(3), 245–257. DOI
- ۳Aritzeta, A., Swailes, S., & Senior, B. (2007). Belbin's team role model: Development, validity and applications for team building. Journal of Management Studies, 44(1), 96–118. DOI
- ۴Berg, J., Dickhaut, J., & McCabe, K. (1995). Trust, reciprocity, and social history. Games and Economic Behavior, 10(1), 122–142. DOI
- ۵Fehr, E., & Gächter, S. (2000). Cooperation and punishment in public goods experiments. American Economic Review, 90(4), 980–994. DOI
- ۶Edmondson, A. (1999). Psychological safety and learning behavior in work teams. Administrative Science Quarterly, 44(2), 350–383. DOI
- ۷Gray, A. W., Parkinson, B., & Dunbar, R. I. (2015). Laughter's influence on the intimacy of self-disclosure. Human Nature, 26(1), 28–43. DOI
- ۸Mischel, W. (1968). Personality and Assessment. Wiley.
- ۹Fleeson, W. (2001). Toward a structure- and process-integrated view of personality: Traits as density distributions of states. Journal of Personality and Social Psychology, 80(6), 1011–1027. DOI



